Kankerverwekkend rubber; Kunstgras en speelplaatsen onder de loep genomen…

Vragen en antwoorden.rubbergranulaat kankerverwekkend

Voetbalbond KNVB wil dat er vervolgonderzoek wordt gedaan naar de risico’s van kankerverwekkende stoffen in kunstgrasvoetbalvelden.
Wetenschappers zeggen dat er niet op de velden gespeeld moet worden zolang er geen duidelijkheid is.

 

Als toxicoloog zeg ik: ik zou niet spelen op die velden, omdat we de risico’s onvoldoende kunnen inschatten”, aldus de Utrechtse toxicoloog Martin van den Berg in tv-programma Zembla.

 

Onduidelijkheid

In kunstgrasvelden zit rubbergranulaat, gemaakt van oude autobanden. Dat bevat kankerverwekkende stoffen. Er zou nooit goed zijn onderzocht of die stoffen in het lichaam van sporters terechtkomen. Voetbalbond KNVB vindt naar aanleiding van de uitlatingen van de wetenschappers in de tv-uitzending dat er nader onderzoek naar het rubbergranulaat moet worden gedaan. In 2006 werd het bureau Industox door brancheorganisaties en de KNVB ingeschakeld om te onderzoeken of deze PAK’s ook in het lichaam van de sporters terecht zouden kunnen komen. In de Zembla-uitzending blijkt dat dit een zeer summier onderzoek is.

 

Europees onderzoek

De Europese Commissie is begin dit jaar een verkennend onderzoek gestart naar de gevolgen van rubberen producten, waaronder de rubberen korrels in kunstgrasvelden. De resultaten daarvan worden eind van het jaar verwacht. In de Verenigde Staten heeft de overheid ook opdracht gegeven voor een soortgelijk onderzoek. Een prominente Amerikaanse ex-voetbalster voert al jaren strijd tegen gebruik van rubberkorrels op kunstgrasvelden. Ze legde een lijst aan met de namen van 200 kankerpatiënten bij wie een verband wordt gelegd met het spelen op kunstgras. In Groot-Brittannië vestigde de voormalige baas van de volksgezondheidsdienst NHS de aandacht op het probleem. Zijn zoon, een talentvolle keeper, lijdt aan lymfklierkanker.

Bron: RTL Nieuws 05-10-2016

 

Zijn de rubber tegels op onze speelplaats of schoolplein kankerverwekkend?

Beheert u of bent u verantwoordelijk voor een toepassing met een bestaande rubber tegelvloer en/of kunstgras veld met rubber infill? Is er in uw situatie sprake van blootstelling van rubber(granulaat) aan de huid zoals bij sportvelden, speelplaatsen, schoolpleinen, fysiotherapiepraktijken, fitnessgelegenheden etc., dan is het van groot belang om dit artikel te lezen.

 

Wat zijn PAK’s?

De afkorting PAK staat voor Polycyclische Aromatische Koolwaterstoffen of Polycyclische Aromaten. PAK’s zijn een groep van honderden organische stoffen opgebouwd uit twee of meer benzeenringen. PAK’s zijn de laatste jaren steeds vaker in de belangstelling gekomen vanwege de daaraan toegedichte carcinogene (kankerverwekkende) eigenschappen. Naast de carcinogene werking veroorzaken PAK’s ook negatieve effecten als huid-, oog- en slijmvliesirritaties.

 

Hoe komen PAK’s in rubberproducten terecht?

Veel rubberproducten worden uit gerecycled rubber geproduceerd of er wordt gerecycled rubber toegevoegd. Gemalen auto-, vrachtwagen-, tractor- en transportbanden zijn de meest voorkomende grondstoffen. In deze grondstoffen, meestal afkomstig uit regio’s buiten West-Europa, worden vaak hoge gehaltes PAK houdend roet als vulstof gebruikt. Vaak gebeurt dit in combinatie met PAK houdende procesolie.

 

Hoe is dit probleem bij rubbertegels geconstateerd?

De aanleiding was een klacht over een stinkende rubber tegel op een kinderspeelplaats.
Uit laboratoriumtesten bleek dat er een abnormaal hoog gehalte aan PAK’s, namelijk 1.400 mg/kg, in de tegel aanwezig was. Het RIVM werd vervolgens verzocht door het Bureau Risicobeoordeling en onderzoeksprogrammering (BuRO) van de NVWA (Nederlandse Voedsel- en Waren Autoriteit) om een risicobeoordeling uit te voeren. De NVWA heeft 21 rubber tegels en andere ondergronden voor speelplaatsen bemonsterd en onderzocht op PAK-gehalte. De gevonden gehaltes liepen op tot wel 112 mg/kg!

val en speeltegels pak kankerverwekkend

Kankerverwekkend rubber; de meest gestelde vragen.

Is kunstgras nou veilig om op de voetballen, of niet? Het antwoord op die vraag is niet makkelijk te beantwoorden. De belangrijkste vragen over het kunstgras, staan hieronder.

1. Waarom wordt er nu pas onderzoek gedaan naar rubber op kunstgrasvelden?

Dat komt omdat er veel vragen zijn ontstaan naar aanleiding van een TV-uitzending van Zembla. Daarin werd gesteld dat geregeld gebruik van kunstgrasvelden zou kunnen leiden tot kanker. Omdat de link tussen deze twee nooit eerder is gelegd, barstte de bom. Nu vallen alle betrokken partijen over elkaar heen. De rijksoverheid zette het RIVM aan het werk en de autobandenbranche doet zelf onderzoek naar de samenstelling van de velden.

 

2. Zijn er regels over de samenstelling van de kunstgrasvelden?

Nee. Er zijn wel certificaten van de wereldvoetbalorganisatie FIFA en de Nederlandse sportkoepel NOC*NSF, maar die stellen alleen eisen met betrekking tot het gebruik van de velden. Daarbij moet je denken aan het glijden over het kunstgras, de demping van de ondergrond en de vering van de bodem. Aan de grootte van de korrels stellen FIFA en NOC*NSF wel eisen, maar over de samenstelling van het granulaat niet. Er zijn wel regels waar de samenstelling van de korrels die voor de velden worden gebruikt onder vallen, maar een specifieke regelgeving is er nog niet. De officiële Europese norm schrijft voor dat er niet meer dan 1000 mg (= 1 gr!) PAK’s in elke kilo rubberkorrels mogen zitten.

 

3. Hoe zijn die regels tot stand gekomen?

Dat is een aardige. De rubberkorrels zouden in eerste instantie in de categorie voor consumentengoederen vallen, met een maximum van 1,0 mg PAK’s per kilo korrels. Maar dankzij de lobby van de autobandenbranche in Den Haag en Brussel, is het gelukt de korrels in te laten delen in de categorie mengsels. Daardoor ligt de officiële Europese norm nu op 1000 mg PAK’s per kilo korrels.

 

4. Zijn er nieuwe regels in de maak?

Vooralsnog niet. Als alle onderzoeken zijn afgerond en duidelijk wordt wat nu precies de gevolgen voor de gezondheid zijn, kan het zijn dat er in de politiek een discussie op gang komt, die er voor zorgt dat er nieuwe regels komen.

 

5. Kun je nu zeggen dat onze kunstgrasvelden gevaarlijk zijn?

Dat is lastig. Momenteel is nog niet duidelijk welk effect de schadelijke stoffen in de korrels daadwerkelijk hebben. Het is bewezen dat deze schadelijk zijn, maar hoeveel van die stoffen vrijkomen, wordt momenteel door het RIVM onderzocht.

 

6. Mogen we nog wel op kunstgras spelen?

Ja, officieel mag dat. Wel adviseert hoogleraar toxicologie Martin van den Berg om je huid zo min mogelijk in aanraking te laten komen met de rubberkorrels. Na het spelen op kunstgras wordt het aangeraden je zo snel mogelijk te douchen. Het kan trouwens zijn dat na het onderzoek van het RIVM, andere adviezen worden opgesteld.

 

7. Hoe kan het dat er verschillen zitten tussen de kunstgrasvelden?

Niet alle velden zijn gelijktijdig aangelegd en er zijn verschillende leveranciers. Daardoor kan het zijn dat de samenstelling van de rubberkorrels in de loop der jaren is veranderd. Sinds 2009 moeten alle velden gecertificeerd zijn. Dit certificaat verzekert dat het rubbergranulaat uitsluitend uit vermalen autobanden bestaat en uit niets anders.

 

8. Waar komen de rubberkorrels eigenlijk vandaan?

Er zijn verschillende leveranciers in Nederland, maar duidelijk is dus wel dat ze gemaakt worden van oude autobanden. Deze worden in speciale installaties vermalen tot de kleine korrels zoals die nu worden gebruikt. De producenten van deze korrels zitten in verschillende Europese landen.

 

9. Zijn er alternatieven voor het gebruik van rubber?

Ja, er zijn alternatieven. Velden kunnen ook ingestrooid worden met kurk of een thermoplastisch elastomeer (TPE) infill. Nadeel is wel dat deze alternatieven duurder zijn dan rubberen korrels.

 

10. Wie kan ik aanspreken over het kunstgrasveld bij ons in de buurt?

Als je vragen hebt over het kunstgrasveld van jouw vereniging, kun je het beste terecht bij je bestuur. Die kunnen alle vragen bundelen en doorgeven aan de gemeente, meestal de eigenaar van de velden. Een enkele vereniging heeft op eigen kosten en verantwoording een kunstgrasveld laten aanleggen. Als eigenaar van zo’n veld moet je je kunnen verantwoorden. Dus ook over de samenstelling van de korrels op de velden.
Bron: RTV Oost 29-11-2016

 

11. Hoe herken ik fout rubber?

Er zijn enkele indicatoren voor “fout” rubber, namelijk geur- en roetafgifte. Indien uw rubber vloer of granulaatkorrels/infill in de periode rond de verwerking een hinderlijke “chemische en/of olieachtige” geur verspreidde, dan is de kans erg groot dat u te maken heeft met een verhoogd PAK gehalte. Een “brandgeur” rond die periode is een indicator voor vluchtige PAK’s met een lage geurdrempel. Indien de rubber tegels en/of -korrels, ook na enkele jaren gebruik, zwart afgeven als u er met uw hand en aantal keer overheen wrijft, dan bezit de vloer een verhoogd roetgehalte. Ook dit is een belangrijke indicator. Absolute zekerheid kan echter uitsluitend worden verkregen door 1 of meer monsters te laten testen in het laboratorium.

 

12. Hoe kan ik mijn materialen laten testen en wat kost dat?

Indien u de bovenstaande indicatoren herkent dan adviseren wij u om omgaand contact met ons op te nemen. Wij kunnen u dan, tegen een sterk gereduceerd tarief van € 150 per testsample, een laboratoriumtest aanbieden. Deze test wordt uitgevoerd door een onafhankelijke, Duitse, door de overheid gecertificeerde instelling. Indien u op basis van de testresultaten mocht besluiten om nieuwe, vervangende producten door ons te laten leveren, dan brengen wij de testkosten in mindering op de nieuwe opdracht.

 

13. Wat wordt getest?

In de REACH-regeling* geldt voor de 8 als gevaarlijk beoordeelde PAK’s een maximum van 1000 mg/kg voor “mengsels”. Voor rubber “producten” waarbij sprake kan zijn van direct, langdurig of herhaald kortdurend huidcontact geldt een maximum van 1 milligram per kg. De vraag is nu of een limiet van 1000 mg/kg terecht is, bij kunstgras is het immers onmogelijk om huidcontact te vermijden. Ook bij rubber ladingzekering, rubber fitnesstegels en rubber val- en veiligheidstegels is speeltuinen kan men zich afvragen onder welke eis die behoren te vallen. In de Reach staat namelijk vermeld dat voor speelgoed, waaronder speeltoestellen en kinderverzorgingsartikelen deze eis zelfs verscherpt is naar 0.5 mg/kg.

 

14. Wat kan Fiberplast ons bieden?

Fiberplast BV kan rubberproducten van toonaangevende Duitse en Zwitserse producenten leveren die wel voldoen aan de strengere PAK norm van max. 1 mg/kg voor consumentenproducten. Tevens hebben wij oplossingen in ons assortiment die aan de allerhoogste normen van max. 0,5 mg/kg PAK voldoen welke van toepassing zijn voor speelgoed, waaronder speeltoestellen en kinderverzorgingsartikelen. Voor specifieke toepassingen beschikken wij over PAK-vrije rubberproducten. Bekijk hiervoor bijvoorbeeld onze Envirofloor sportvloeren, deze zijn sinds recent ook te bestellen bij https://fitnesstegel.nl.

* De Europese verordening over de productie van en handel in chemische stoffen.

Voorbeeld testrapport

PAK test uitvoeren

Vragen over dit onderwerp?

Interresse in kurk infill of een test? Neem dan contact op met Fiberplast BV, Ampèrelaan 7 9207 AM Drachten Tel. 0512-54403.